ڕیفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ئایا هەموو حزبەکان خۆی لەبەردەگرن؟

ڕیفراندۆم و سه‌ربه‌خۆیی كوردستان
ئایا هەموو حزبەکان خۆی لەبەردەگرن؟

سەرۆ قادر
saro.qadir@irdk.org
 
بابه‌تی ڕیفراندۆم و پرۆژه‌ی سه‌ربه‌خۆیی كوردستان, وه‌ك قۆناغێك له‌ ژیان بزووتنه‌وه‌ی سیاسی كوردستان دا، زیاتر له‌ هه‌موو قۆناغه‌كانی پێشوو میكانیزم و كاره‌كته‌ره‌كانی بزووتنه‌وه‌كه‌ی, هه‌روه‌ها بیروباوه‌ڕ یان ئایدۆلۆجیای حزبه‌كانی خستۆتە ژێر گوشارێكی زۆر بەهێز. پێده‌چێ ئایدۆلۆجیاكانی ناو بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی کوردستان كه‌ حزبه‌كان هه‌ڵیده‌گرن و سه‌ركرده‌كان نوێنه‌رایه‌تی ده‌كه‌ن، له‌ روانگای خۆیان هیچ بیرێكیان بۆ سه‌ربه‌خۆیی کوردستان نه‌بووبێت(جیا له‌ سه‌رۆك بارزانی)،‌ بۆیه‌ دوای ئه‌وه‌ی پرۆژه‌ی ڕیفراندۆم بوو به‌ واقیع، وه‌ك ده‌بینین زیاتر له‌ ساڵێكه‌ بووە‌ به‌ بابه‌تی موناقه‌شه‌ و گفتوگۆیه‌كی توند له‌نێو حزبه‌كان. سه‌ره‌نجام حزبه‌كانی وا له‌ژێر فشار داناوه‌ كه‌ نه‌ ده‌توانن له‌ دژی بوه‌ستن،‌ نه‌ ده‌توانن به‌ ئاسانی قبوڵی بكه‌ن، چونكه‌ ته‌عریفیان بۆ سه‌ربه‌خۆیی زۆر كامڵ نییه‌. ئه‌مه‌ یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی سیاسی كوردستانه‌، له‌وانه‌یه‌ به‌شێك له‌و واقیعه‌ بگەڕێته‌وه‌ بۆمێژووی چەوسانەوەی میلله‌تی كورد كه‌ به‌ درێژایی سەد ساڵی رابردوو هه‌موو ئایدیۆلۆژیا و تێكۆشه‌ره‌كانی ده‌بوا‌ خۆیان له‌گه‌ڵ بوونێك رابێنن كه‌ پێی ده‌وترا واقیعبینێیی بەرامبەر باری نێودەوڵەتی لە به‌شکرانی كوردستان. واتا دابەشبونێکی زاڵمانە کە یاساکانی نێودەوڵەتی دەیپاراست.
ئه‌م واقیعبینییه‌ وای لێكردین كه‌ به‌ درێژایی سه‌د ساڵ كورد له‌ بیری سه‌ربه‌خۆیی دووركه‌ونه‌وه‌، ڕێچکەیەک به‌ناوی فه‌رهه‌نگی سه‌ربه‌خۆیی له‌ناوخۆیاندا دروست نه‌كه‌ن. باشترین ته‌عبیریش بۆ ئه‌و له‌بیركردنه‌، ئه‌و وته‌یه‌ی  جه‌لال تاڵه‌بانییه‌ پێش نه‌خۆشكه‌وتنی گوتی: " سه‌ربه‌خۆیی خه‌ونی شاعیرانه‌ له‌گه‌ڵ واقیع ناگونجێت " به‌ڵام به‌رێز تاڵه‌بانی له‌ كاتێكدا ئه‌م قسه‌یه‌ی كرد كه‌ واقیع گۆڕابوو و ده‌كرا سه‌ربه‌خۆیی بکڕێ به‌ كرده‌وه‌. جا گه‌ر بگه‌ڕێمه‌وه‌ سه‌ر باری ئێستای بزووتنه‌وه‌ی سیاسی، له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایی کە باری نێودەوڵەتی و ناوچەیی بەخێرایی گۆڕانی تێکەوتوە،‌ حزبه‌كانی كوردستان ئاماده‌یی سه‌ربه‌خۆییان تێدا نییه‌، سه‌ره‌تا لای سه‌ركرده‌كان دواتریش لایه‌نگرانی خۆیان پێ ئاماده‌ ناكرێ. ئێستا له‌نێو هه‌رێمی كوردستاندا به‌شێك له‌ حیزبه‌كان له‌نێوخۆیاندا، له‌نێوان سه‌ربه‌خۆیی و به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی ئێستایان، لەنێوان سەربەخۆیی و کێشەی نێوان خۆیاندا، لە نێوان سەربوخۆیی و ئەو کینە و رق و کێشەی کە بزوتنەوەی سیاسی لە مێژووی خۆیدا بۆیانی دروست کردووە، دەیانەوێ سەنگ و سووک بکەن، واتە کامیان هەڵبژێرن؟ بەرژەوەندییە ئاڵۆزەکانیان یان سەربەخۆیی هەڵبژێرن؟ ئەوە نیشانەی ناکامڵی بزوتنەوەی سیاسی کوردستانە، کە لە هۆشیاریی نیشتمانییدا نەقس هەیە. ئەگه‌ر کار به‌و ئاقاره‌دا بڕوا كه‌ نه‌توانن لە بەرژەەوەندی سه‌ربه‌خۆیی ده‌نگ بده‌ن، ئه‌مجاره‌یان به‌ پێچه‌وانه‌ی سه‌ده‌ی بیسته‌م كه‌ به‌ زۆری دابه‌شكران، خۆیان مل دەدەنە كۆیله‌تی و ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ مێژوویه‌ له‌كیس ده‌چێ،  قه‌ناعه‌تی ئه‌و هێزانه‌ی كه‌ یاسا نێوده‌وڵه‌تییه‌كانیان به‌سه‌ر كوردستان دا ده‌سه‌پێنن ئه‌ستورتر و مكوڕتر ده‌كات تاكو جارێكی تر رێگه‌ به‌ هیچ كه‌سێکی کورد نه‌دەن بیر له‌ سه‌ره‌به‌خۆیی بكاته‌وه‌. ئەوە لە کاتێکدایە کە بارودۆخه‌كه‌ گۆڕدراوه‌ و كورد ده‌توانێ له‌ كولتووری واقیعبینێتی سەد ساڵەی‌ خۆته‌سلیمكردنی عێراق ده‌ربچێ و به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆیی هەنگاو بنێت، بە واقیعیانە بەرەو سەربەخۆیی بچێت.
لای دووەم ‌كه‌ بارزانی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات، زۆر به‌هێزه‌ به‌ڵام كارێكی زۆری ده‌وێ تا سه‌ره‌تا باوەڕی‌ حیزبه‌كان بگۆڕێت، دواتر قه‌ناعه‌ت به‌ كوردستان بێنێ به‌ هه‌موو پێكهاته‌كانیه‌وه‌.
پرسیارێك هه‌یه،‌ ئایا هه‌موو حیزبه‌كان به‌ ئاسانی له‌ژێر ئه‌و فشاره‌ ده‌رده‌چن؟ ‌‌‌پێموایه‌ هه‌موو حیزبه‌كان به‌ ئاسانی ناتوانن ئه‌و قۆناغه‌ تێپه‌ڕێنن، ژماره‌یه‌ک له‌و حیزبانه‌ هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ لێیان ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ دابه‌ش ده‌بن، له‌نێوخۆیاندا دەگۆڕین بۆ چەند حیزبێک. ئێمه‌ ئه‌و روخسارە بەیه‌كێتی و گۆڕانه‌وه‌ ده‌بینین، یه‌گرتووی ئیسلامیش ته‌نگه‌وتاو بووه‌ و تا ئێستا نه‌یتوانیه‌وه‌ هه‌موو لایه‌نگرانی خۆی له‌ ده‌وری سه‌ربه‌خۆیی كۆبكاته‌وه‌،هه‌رچه‌نده‌ سه‌ركردایه‌تی حیزبه‌كه‌ بڕیاری یه‌كجاره‌كی داوه‌ كه‌ لایه‌نگری سه‌ربه‌خۆییه‌. كۆمه‌ڵی ئیسلامی به‌ تێكڕا له‌ دژی سه‌ربه‌خۆیی وه‌ستاوە وه‌ چووه‌ته‌ ژێر سیاسه‌تی مالكی و ئێران. تا ده‌گاته‌ كۆتایی مانگی ئەیلول، ده‌بینین  ئه‌و حیزبانه‌ تا چه‌ند ده‌توانن سه‌لامه‌تی خۆیان بپارێزن. هه‌ر حیزبێك بتوانێ به‌ بێ كه‌رتبوون و دابه‌شبوون پرۆژه‌ی سه‌ربه‌خۆیی وه‌ربگرێ، بانگه‌شه‌ی بۆ بكا و بیكا به‌ ئایدۆلۆجیای خۆی، نیشانه‌ی پتەوی و واقیعبینی و میكانیزمی باشی ناوخۆیەتی له‌ كاری سیاسی دا. ئه‌وانه‌ی دابه‌شبوون و‌ نه‌یانتوانی، ده‌بێ خۆیان و تێكڕای بزووتنه‌وه‌ی سیاسی رازی بن به‌و دابه‌شبوونه‌ی كه‌ روو ده‌دات. ئەم دابه‌شبوونە به‌ مانای دابه‌شبوونی جێزبێك بۆ دوو و سێ باڵ یان حزبی نوێ دەبێت. جۆرێكی تری دابه‌شبوونمانیشمان هه‌یه‌ كه‌ كۆمه‌ڵێك له‌ كادیرانی حزبێك، حیزبه‌كه‌یان جێبێڵن و په‌رتوبڵاوبن. ئه‌م دیارده‌یه‌ به‌ باڵی گه‌نجانی ناو بزووتنه‌وه‌ی گۆڕانه‌وه‌ دیاره‌. 
ئه‌م گوشاری زەمانە ته‌نیا  له‌ كورستانی باشوردا نییه،‌ به‌ڵكوو له‌ كوردستانی رۆژئاوا كه‌ به‌ كرده‌وه‌ كۆمه‌لگای نێوده‌وڵه‌تی و ئه‌مریكا وه‌ك هه‌رێمی كوردستان پاڵپشتی ده‌كات، پایگاکانی ئەمەریکا زۆر به‌ ده‌نگی به‌رز و به‌ ئاشكرا ده‌ڵێ لێی ناكشێینه‌وه‌،  چه‌ك و پشتیوانی سه‌ربازی باش ده‌گه‌یه‌نێته‌ رۆژئاوای كوردستان، به‌ڵام په‌یه‌دە تاكو ئێستا نه‌یتوانیوه‌ له‌ ئایدۆلۆژیای دژه‌ نه‌ته‌وه‌یی دووركه‌وێته‌وه، هه‌رچه‌نده‌ گۆڕانكاری پێوه‌ دیاره‌‌. په‌یه‌ده‌ وه‌ك به‌شێك له‌ په‌كه‌كه‌ بڕوای به‌ رزگاری نه‌ته‌وه‌یی نه‌مابوو.‌‌‌ ته‌سلیمی ئه‌و پرۆژه‌یه‌ بوون كه‌ گوایه‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان ده‌بێ داهێنه‌ری بێ. ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هه‌موو گه‌لان له‌ دیموكراسیدا بژین و هه‌ر ناوچه‌یه‌ك بۆخۆی كۆمۆنی خۆی هه‌بێت و ئه‌و كۆمۆنه‌ باشترین دیموكراسی دروست ده‌كات. له‌ ڕاستیدا ئه‌م جۆره‌ بیركردنه‌وه‌یه‌ی عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان كه‌ بووه‌ته‌ بیركردنه‌وه‌ی په‌كه‌كه و لایه‌نگرانییان له‌ پارچه‌كانی تری كوردستان، له‌ رووی مێژوویه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ كاری 10 ساڵی رابردووی ده‌وڵه‌تی توركیا كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی به‌رنامه‌دار ئه‌و كتێب و زانیاریانه‌ی ڕێگه‌داوه‌ بگاته‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان، كه‌ئۆجەلانێکی لە زیندانی بەتەنیادا، گه‌ر بیەوێ بیر بكاته‌وه‌، ئەگەر گۆڕانیشی بەسەرداهات ئەوا گۆڕانەکە ئەوەبێت کە بشێوی بخاتە ناو بزوتنەوەی سیاسی. بۆیە ئه‌وه‌ی كه‌ پێی ده‌وترێت خۆسه‌ری دیموكراسی و به‌كۆتایی هاتنی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی كه‌ په‌كه‌كه‌ باسی ده‌كات، له‌ ڕاستیدا ئه‌مه‌ ئایدۆلۆجیای هه‌ندێک لەئه‌نارشیسته‌كانی ئه‌مریكایه‌ كه‌ له‌وێ ته‌نیا وه‌كو باسی  نێوەندی ئه‌نارشیستی هەیە و بۆکچین داهێنەریەتی. پرسیار ئه‌وه‌یه‌ كێ ئه‌م كتێبانه‌ی گه‌یانده‌ عه‌بدوڵڵا ئۆجه‌لان؟ ئه‌مه‌ باسێكی دیكه‌یه‌، به‌ دڵنیایه‌وه‌ ده‌زگای موخابه‌راتی توركیا ده‌یگه‌یه‌نێ، خۆ خه‌ڵكی تر نییه‌ ئه‌م كاره‌ بكا. نه‌تیجه‌كه‌شی دیارە كه‌ ئێستا په‌كه‌كه‌  باسی ده‌كات و بڕوای به‌ رزگاری نه‌ته‌وه‌یی نه‌ماوه‌. تا ماوه‌یه‌ك ده‌یگوت دژی هه‌ر هه‌وڵێكی سه‌ربه‌خۆیی دەبین له‌ هه‌رێمی كوردستان ڕووبدات. هه‌ڵبه‌ت دوای ئه‌و فشارانه‌ی كه‌ ئه‌مەریكا له‌ رۆژئاوای كوردستان خستوویه‌ته‌ سه‌ر په‌یه‌ده‌، جۆرێك كاریگه‌ری به‌ په‌كه‌كه‌شه‌وه‌ دیاره‌، چونكه‌ سیاسه‌تی ئه‌م دواییه‌ی په‌كه‌كه‌ له‌ پشتیوانی بۆ سه‌ربه‌خۆیی كوردستان ئومێد به‌خشه‌ كه‌ له‌و ئایدۆلۆجیایه‌ دووربكه‌ونه‌وه‌.
حزبه‌كانی كوردستانی ئێران له‌و رووه‌وه‌ تۆكم ‌و پوختن، زۆر به‌ هێمنی و به‌ هێواشی بیروباوه‌ری خۆیان گۆڕیوه‌، له‌ خودموختارییه‌وه‌ بۆ سه‌ربه‌خۆیی، هیچ گرفتێكیان له‌گه‌ڵ روانگای سه‌ربه‌خۆیی كوردستاندا نییه‌.
ئێستا له‌ هه‌رێمی كوردستاندا، جیا لەو تەنگژەی لەناو بزوتنەوەی سیاسیدا بڵاوبوەتەوە، دیارده‌یه‌كی تر هه‌یه‌ ئەویش كاركردنی هێزه‌كانی دژه‌ كوردستانن له‌ ده‌ره‌وه‌ڕا، له‌سه‌ر ئه‌م واقیعه‌ی تیایداین، له‌م بارودۆخه‌دا هه‌ندێ كه‌سایه‌تی نوێ دێننه‌ پێشه‌وه‌ له‌وانه‌یه‌ حیزبیشیان له‌ زاهیردا بۆ دروستبكه‌ن، بۆ ئه‌وه‌ی به‌ خێرایی له‌ ماوه‌ی ئه‌و دوومانگ،‌ لە دواییشدا لەو ساڵەی کە بۆ گفتوگۆ لە نێوان کوردستان و عێراق بۆ سەربەخۆیی هەیە، به‌كاریانبێنن. ده‌بینین کە له‌ناو حیزبه‌كاندا(جگە لە پارتی) به‌ ئاشكرا لایه‌نگریی خۆیان بۆ عیراق ده‌رده‌بڕن. ئه‌م دیارده‌یه‌ به‌ ئه‌ندامانی په‌رله‌مانی هه‌ردوو حیزبی یه‌كێتی و گۆڕانه‌وه‌ دیاره‌. كار گه‌یشته جۆرێك له‌‌ وابه‌سته‌یی ئه‌و كه‌سانه‌ و پیاهه‌ڵگوتن به‌ عێراقچیه‌تی، ته‌نانه‌ت به‌ قسه‌ی حیزبه‌كانی خۆشیان نا‌كه‌ن. سه‌رۆكی فراكسیۆنی یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان له‌ پەرلەمانی به‌غدا‌ ئاڵا تاڵه‌بانی، دەڵێ من سوێندم خواردووه‌ یه‌كپارچه‌یی خاكی عێراق ده‌پارێزم. له‌كار و كرده‌وه‌كانیشیدا درێغی ناكا له‌ ته‌نسیق كردن له‌گه‌ڵ نوری مالكی، ئەو کارەش بە ئاشکرا دەکات و نایشارێته‌وه‌. به‌شێك له‌ ئه‌ندامانی په‌رله‌مانی یه‌كێتی، كه‌ هه‌ندێكیان ئه‌ندامی سه‌ركردایه‌تین، به‌ پله‌ی جیاواز، به‌هه‌مان ئاراسته‌ كار ده‌كه‌ن. سه‌رۆكی فراكسیۆنی گۆڕان و ئه‌ندامانی ئه‌و فراكسیۆنه‌ له‌ په‌رله‌مانی عێراق له‌وه‌ ده‌رچووه‌ كه‌ ته‌نیا ره‌ئی بدەن، به‌ڵكو شه‌ڕ ده‌كه‌ن له‌ پێناوی مانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ عێراق. ئه‌وانه‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانیان به‌رژه‌وه‌ندی شه‌خسی و حزبەکەی خۆیان و بارودۆخی دەغدا دەقۆزنەوە‌.
دیارده‌ی دووه‌م ئه‌وه‌یه‌ له‌م دواییه‌دا لە ئەنجامی باری تایبەتی (ئەگەر پێی بگوترێ) ئه‌و باڵەی كه‌ به‌رهه‌م ساڵح و دۆسته‌كانی و ئه‌و میدیایه‌ی كه‌ هەیه‌تی، جۆرێكی تر له‌ عیراق چییه‌تیان به‌بێ ده‌نگی په‌یڕه‌و ده‌كرد. ئه‌وەش ورده‌ ورده‌ په‌ره‌یسه‌ند،‌ ئاخرجار شاسوار عبدوالواحید، كه‌ تاكو مانگێك له‌مه‌وبه‌ر به‌ بازرگانێك حیساب ده‌كرا بایەخپێدانی میدیایشی هه‌یه‌ (هه‌ڵبه‌ت ئەوە سیناریۆی،‌ نە شاسوار ‌بازرگانه‌ و نه‌ سه‌رمایه‌كه‌یش ئی ئه‌وه‌)، به‌ هاوكاری عێراق و لۆبی ئێرانی و وه‌ك ده‌گوترێ به‌ هەماهەنگی به‌رهه‌م ساڵح ڕێگه‌ی بۆ كرایەوه‌ بچێ له‌ ئه‌مریكا هه‌ندێ له‌ سیناتۆر و خه‌ڵكانێک ببینێ و دواتر بگه‌ڕێته‌وه‌ به‌ ئاشكرا بڵێ من حیزبێك له‌ دژی ڕێفراندۆم دروست ده‌كه‌م، له‌ تیلیفزیۆنه‌كه‌ی خۆیدا(؟!) كه‌ گوایه‌ مینبه‌ری بێ لایه‌نی بوو بڵی من له‌ دژی پرۆژه‌كه‌ی بارزانی ئه‌وه‌ستم و ده‌بێ له‌گه‌ڵ عێراق بمێنینه‌وه‌ . به‌بێ ئه‌وه‌ی بتوانێ باس بكا گه‌ر له‌گه‌ڵ عێراق بمینینه‌وه‌ كورد چ قازانجیك ده‌كات. ئه‌م واقیعه‌ پێیده‌وترێت جۆرێک لە دابەشبونی بزووتنه‌وه‌ی سیاسی.‌ تا له‌ مانگی ئه‌یلول نزیك ده‌بینه‌وه‌ خێرایی زیاتر په‌یدا ده‌كات و ده‌بێ چاوه‌رێ بین كه‌سانی دیكه‌ش به‌ شێوه‌ی جیا جیا له‌و ناوه‌نده‌دا ده‌ربكه‌ون.
من دیارده‌ی دابەشبون و وابەستەیی بەرژەوەندی شەخسی به‌ ئاسای ده‌بینم و‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌شی به‌ كارێكی قورس نابینم. ته‌جره‌به‌ی گه‌لی كورد له‌گه‌ڵ عێراق ته‌جره‌به‌یه‌كی تاڵه‌، وه‌ك بارزانی هه‌میشه‌ له‌ ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌ ده‌یگێرێته‌وه، له‌ قۆناغه‌كانی‌ 100 ساڵی رابردو عێراق ته‌نیا نه‌مانی بۆ گه‌لی كورد هێنا، كوردستان ئه‌گه‌ر ئاوڕ له‌ سه‌د ساڵی رابردوو بداته‌وه‌ له‌ سوتان و راگوازتن و كوشتن شتێكی تر نابینێ. ئاخیرجار بینیمان عێڕاق و ئێران و توركیا و قه‌ته‌ر ده‌ستیان هه‌بوو له‌ پاڵپێوه‌نانی داعش بۆ كوردستان. ئه‌و شه‌ڕه‌ی كه‌ سێ ساڵه‌ بە مان و نه‌مان دهی‌كه‌ین. ئه‌مانه‌ بەندی به‌هێزن كورد ده‌توانێ لەناوخۆیدا به‌ ده‌نگی به‌رز باسیان بكات. مه‌به‌ستمه‌ بڵێم كورد بڕیار بدات و متمانه‌ی به‌ عێراق نه‌مێنێ بگه‌ڕێته‌وه‌ و بڕیاری سه‌ربه‌خۆیی خۆی بدات. 
باڵی خۆبەدەستەوەدەر( عێڕاقچی) بارودۆخی سه‌ختی ئابووری له‌ ناوخۆدا، كردوه‌ به‌ به‌ڵگه‌یه‌ك بۆ ڕای گشتی كه‌ گوایه‌ مادام حكومه‌ت ناوتوانێ موچه‌ بدات، ئێمه‌ش ده‌نگ به‌ سه‌ربه‌خۆیی خۆمان ناده‌ین! ئه‌مه‌ قۆناغێكی سه‌ختی نه‌زانییه‌ كه‌ ڕای گشتی كوردستانی تێدایه‌. هەروەها کاریگەرێتی ئەو چەواشە و دابڕانە سیاسی و ئه‌و ته‌نگه‌ژه‌ سیاسیه‌یە كه‌ من ئاماژه‌م پێکرد. ئەم تەنگژە سیاسیە داماوەی کە باسم کرد ئه‌م خیتابه‌ی بۆ میلله‌تی خۆی پێیه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ره‌نگاری حكومه‌تی كوردستان ببنه‌وه‌ كه‌ ده‌یه‌وێ به‌ره‌و سه‌ربه‌خۆیی بروات؛موچه‌ له‌به‌رامبه‌ر چاره‌نووسدا! نهوە‌كانی دوایی بە گاڵته‌وه‌ ئەم قۆناغە دەگێڕنەوە. چۆن میلله‌تێك چاره‌نووسی خۆی ده‌كاته‌ بارمته‌ لە به‌رامبه‌ر بێ ده‌رامه‌تی حكومه‌ته‌كه‌ی خۆیدا كه‌ جارێ ناتوانێ مووچه‌ به‌ ته‌واوه‌تی بدات؟ ئه‌و موچه‌یه‌ی كه‌ حكومه‌تی عێراق بڕیویه‌تی، چۆن ده‌بێ پاساوی گه‌ڕانه‌وه‌بێ بۆ ئه‌و عێڕاقه‌ی كه‌ موچه‌ و بودجه‌كه‌تی بڕیوه‌ و داعشی به‌ گژدا كردووین، رێگه‌شی نه‌ده‌دا كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی چه‌كت بۆ بنێرێ. ئه‌مانه‌ پرسیاری زۆر ساده‌ن به‌ڵام له‌ راستیدا واقعێكی تاڵ نیشان ده‌ده‌ن ئه‌ویش له‌ناو وشیاری نیشتمانی و نه‌ته‌وه‌یی ئێمه‌دا درز هه‌یه‌. ئەم درزە هه‌ندێكی وەک ئاماژم پێکرد درێژبوونه‌وه‌ی مێژوویی هه‌یه‌ و هه‌ندێكی تریش هی بێ ده‌سه‌ڵاتی و بێ ئاماده‌یی بزووتنه‌وه‌ی سیاسییه‌ له‌خۆ ئاماده‌كردن و لە ئامادە کردنی ڕای گشتی بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ قۆناغه‌كه‌ به‌ بێ كێشه‌ تێپه‌ڕێنێ. 
له‌ كۆتاییدا ئه‌وه‌ی من دەیڵێم دیارده‌یه‌ لەناو کوردستاندا، به‌ڵام دیارده‌یه‌كی هه‌مه‌گیر نییه‌، بۆیه‌ گه‌ر گفتوگۆ و بانگه‌شه‌ی سه‌ربه‌خۆیی و به‌شداریكردن له‌ ڕیفراندۆمدا به‌ جددی ده‌ست پێبكه‌ین و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان پشتیوان بێت. ئه‌و خیتابه‌ی  سه‌رۆك بارزانی دایڕشتوه‌ خیتابێكی واقیع بینانه‌یه‌ و ژیانی بۆ داهاتووی كوردستان تێدایه‌، سه‌ربه‌خۆییه‌كه له‌سه‌ر ئه‌ساسێكی واقیعی دابین ده‌كات و میلله‌تی كوردستان ئه‌م قۆناغه سه‌خته‌‌ به‌ خێرای و به‌ ئاسانی تێده‌په‌ڕێنێ و له‌ داهاتوودا ده‌بێته‌ ده‌وڵه‌تێك له‌ ده‌وڵه‌تانی ناوچه‌كه‌ كه‌ ئیراده‌ی خۆی به‌ده‌ستی خۆی ده‌بێ. كۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تیش ناچار ده‌بێ دانی پێدابنێ، ئێمه‌ ده‌بێ ئه‌وه‌مان له‌به‌رچاو بێ و كاری له‌سه‌ر بكه‌ین و به‌ نه‌فه‌سێكی‌ گه‌رم، به‌ڵام به‌ پشویەكی سارد گفتوگۆ له‌گه‌ڵ ئه‌و لا باڵه‌ ته‌نگه‌ژه‌داره‌ بكه‌ین كه‌ موچه‌ و كه‌موكوڕییه‌ ئیدارییه‌كان ده‌كاته‌ به‌ڵگه‌ بۆ له‌ناوبردنی سه‌ربه‌خۆیی. ئه‌م بانگه‌شه‌یه‌ی ته‌ره‌فی موقابیل مه‌نتقی تێدا نییه‌،ئینفیعالی تێدایه‌ و له‌هه‌مان كاتدا خیتابی باڵێك یان به‌شێك له‌ بزووتنه‌وه‌ی سیاسی كوردستانه‌ كه‌ به‌ده‌ست ته‌نگه‌ژه‌ی ناوخۆییه‌وه‌ ده‌ناڵێنێ، بۆیە ناتوانێ به‌ مه‌نتقی بیركاته‌وه‌ و بە مەعقولی داهاتوو ببینێت. ئه‌وه‌ی به‌ مه‌عقولی داهاتوو ده‌بینێ و توانای سه‌ركردایه‌تی وڵاتی هه‌یه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ناخۆشیه‌كان تێپه‌ڕێنێ بارزانی و هاوكاره‌كانیه‌تی له‌ناو حیزبه‌كانی تری كوردستان. من پێموایە دەبێ بەم شێوەیە تەماشای ئەم قۆناخە بکەین بۆ ئەوەی بتوانین بەئاسانی لێدەرچین.
[