ڕێبازی بارزانی لەسەر چ بنەمایەک ڕۆندراوە؟

ڕێبازی بارزانی لەسەر چ بنەمایەک ڕۆندراوە؟
سەرۆ قادر*
[زۆر خۆشحاڵم لێره‌و له‌سه‌ر مه‌زاری رابه‌ری گه‌وره‌ی میلله‌ته‌كه‌مان، ئه‌و ده‌رفه‌ته‌م بۆ دروست بووه‌ له‌خزمه‌ت ئێوه‌ فەرمەندەکانی پیشمەرگە بم. بۆ من مایه‌ی خۆشحاڵیه‌ كه‌ دەبینم ئه‌م هه‌موو پێشمه‌رگه‌ قاره‌مانانه‌ لێره‌ن، شانازییه‌ كه‌ ته‌نها بتانبینم چ جای ئه‌وه‌ی كه‌ یه‌ك دوو قسه‌ بكه‌ین.
ئه‌گه‌ر تێكۆشان و ڕێباز و په‌روه‌رده‌ی ئه‌و رابەرە بلیمەتە نه‌بوایه،‌ زه‌حمه‌ت بوو له‌ میلله‌تێكی پارچه‌ پارچه‌ كراوی بن ده‌ستی، هه‌میشه‌ مه‌زڵوم، قاره‌مانی وه‌ك ئێوه‌ دروست ببن، ئه‌و ڕێبازه‌ بووە ئه‌و پەروەردەیەی ئەم قارەمانانەی دروست كرد كه‌ له‌ ئێستادا خۆشه‌ویستی هه‌موو جیهانن.]

ئه‌وه‌ی من ده‌مه‌وێ باسی بكه‌م، پرۆسەی‌‌‌‌‌‌‌ ‌‌‌ سه‌ربه‌خۆیی ده‌ستیپێكردووه،‌ ئێمه‌ش وه‌ك میلله‌ت پێویستە هۆشیاری خۆمان به‌رزكه‌ینه‌وه‌ و چاوه‌ڕوانی فه‌رمانی سه‌رۆك بین، چونكه‌ مه‌سه‌له‌ی راگه‌یاندنی سه‌ربه‌خۆیی، كات و كه‌ی و چۆن و سنوری و به‌ چ شێوازێك؟ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ سه‌رۆكی وڵات. له‌وانه‌یه‌ كاری ئێمه‌ ته‌نیا بریتی بێ له‌ هه‌وڵدان بۆ دروستکردنی یه‌ك پارچه‌یی بیر و ڕا و متمانە سازی‌ له‌ناو میلله‌ته‌كه‌مان، گفتوگۆ له‌سه‌ر ‌‌ ده‌بێ یان نه‌بێ كه‌م ببێته‌وه‌، ‌‌ چاوه‌ڕێی راگەیاندن و خۆفیداكاری زیاتر بین، له‌ پێناوی پاراستنی.‌‌‌‌
ئه‌وه‌ی ‌به‌لای منه‌وه‌ زۆر گرنگه‌، له‌ سه‌د ساڵی رابردوو، بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان له‌ تێكۆشانی خۆیدا بیر و ڕا و ئایدۆلۆجیای جیا جیای تاقیكردونه‌ته‌وه‌. له‌گه‌ڵ تێكۆشانی میلله‌تی ئێمه‌ بۆ رزگاریی، حزب و سه‌ركرد ‌و ئایدیۆلۆژیای جیا جیا دروست بوون،‌ پێكه‌وه‌ له‌ ململانێی توند‌دا‌‌ بوون، به‌شێكی هه‌ره‌ زۆریان دابەش دە‌بوون، كێشه‌ی ناوخۆی میلله‌تی ئێمه‌ بۆ روانگای جیاجیا و ئایدۆلۆجیا جیاجیاكان دەگەڕایەوە. ئه‌وه‌ی كه‌ پێدەگ‌وترێ ناکۆکی ناوخۆیی و شەڕی ناوخۆ به‌ درێژایی په‌نجا ساڵی رابردوو بۆ ئامانجی سه‌ره‌كی میلله‌تی ئێمه‌ ناگه‌ڕێته‌وه‌، به‌ڵكو بۆ جیاوازی بیروڕاكان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌.ئێستا له‌ دوای سه‌د ساڵ دوای زۆرانبازییه‌كی قورس، یه‌كلابۆوه‌ میلله‌تی ئێمه‌ نه‌ك هه‌ر له‌ هه‌رێمی كوردستان بەڵکو له‌ سێ پارچه‌كه‌ی تریش به‌و ڕێباز و روانگایه‌ ئه‌توانێ بگا به‌ ئامانجه‌كه‌ی خۆی كه‌ بارزانی نه‌مر بنیادی ناوه‌. جا پرسیار ئەوەیە؛ ئەم رێبازە چییە؟ بنەماکانی(پرێنسیبەکانی) ئه‌م ریبازه‌ چین؟ ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌ساسی چ بیر و باوه‌رێك په‌روه‌رده‌ بووین؟
شانازی ئه‌وه‌مان هه‌یه‌ بڵێین له‌م بارودۆخه‌ی كه‌ ئێستا دنیا به‌ هانای میللەتی ئێمه‌وه‌ دێ، لێمان تێده‌گه‌ن و هاوكاریمان ده‌كه‌ن، له‌سه‌ر بنه‌مای به‌های هاوبه‌ش و بیروباوەڕی هاوبه‌ش هاتووه‌. ئه‌و متمانه‌ گه‌وره‌یه‌ی دروستكردووه‌ كه‌ ئێستا دوژمنانی ئێمه‌ له ‌چوارده‌ورماندان بەڵام نه‌توانن په‌لاماری میلله‌تی ئێمه‌ بده‌ن، ئه‌وه‌ی كه‌ به‌ درێژای سه‌د ساڵی رابردوو؛ ده‌گوترا ده‌بێ كورد وریا بێ واقیعبین بێ ئەگینا بە‌و ته‌قسیمه‌ی كه‌ به‌سه‌ریدا سه‌پێندراوه‌، هه‌ر میكانیزمی ئه‌و ته‌قسیمه‌ش له‌ناوی ده‌بات. ئێستا دۆخێك دروستبووه‌ كه‌ میكانیزمی ته‌قسیم ناتوانێ په‌لامارمان بدا.
من پێش ئه‌وه‌ی بێمه‌ ئێرە،‌ باسی ئه‌وه‌مان ده‌كرد زۆر له‌و کەسانه‌ی كه‌ له‌ زانكۆكان ده‌خوێنن یان كادیری گه‌نجن، له‌م چه‌ند ساڵه‌ كه‌ ده‌رفه‌ت بووه‌ گفتوگۆ بکەین، یه‌كێك له‌وانه‌ی كه‌ پرسیاری لێكراوه‌ من بوومه‌ كه‌ ڕێبازی بارزانی لە بنەماکانیدا‌ چییه‌؟ گله‌یی گه‌نجانی ئێمه‌ ئه‌وه‌بوو سه‌رچاوه‌یه‌ك نییه‌ به‌ دورودرێژی پرێنسیبەکانی پێكهاته‌ی ئه‌م ڕێبازه‌ و‌ مێژووی ئه‌م ڕێبازه‌ شی بکاتەوە، تا ئه‌وه‌ی له‌ كرداری خۆمان په‌یڕه‌وی كه‌ین، له‌ كرده‌وه‌شدا و له‌ ره‌فتار و مناقه‌شه‌ و خۆپه‌روه‌رده‌كردن و په‌روه‌رده‌كردنی ده‌وروبه‌رمان دا به‌كاری بێنین. ئه‌م تەدوین نەکردنە‌ نه‌قسێكی گه‌وره‌یه‌.
‌ ئه‌مڕۆ ئه‌گه‌ر ده‌توانین بە دڵنیاییەوە هه‌نگاو بنێین، ئەوەیە کە دەڵێین سبەینێمان زۆر رووناكه،‌ ئاینده‌یه‌كی رۆشه‌نمان هه‌یه‌، چونكە له‌سه‌ر بنه‌مای بیر و باوه‌ڕی وشكی ئایدۆلۆژیی، له‌ ڕێبازی بارزانیدا بڕیار نادرێ. له‌لای سه‌رۆك بارزانی دەرهاوێشتەی مێژوویی زۆر واقع بینانه‌ ده‌بینرێ و شتێك به‌ ناوی کینە بوونی ‌نییه‌‌، هەروەها بیرو باوه‌ڕێك نیه‌ كه‌ ته‌فسیر نەکرێ و دڵنیا نەبین کە سبه‌ینێ به‌كه‌ڵكی ژیان دێ. هه‌موو ئه‌و بیرو باوه‌ڕانه‌ی له‌نێو میلله‌تی ئێمه‌ و هه‌موو میلله‌ته‌كانی تردا هه‌ن، پێوه‌رێك هه‌یه‌ زۆر به‌ ئاسانی واده‌كات خه‌ڵك تێیان بگات، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئایا بنەماکانی ئه‌و بیر و باوه‌ڕه‌ شی ده‌كرێته‌وه‌؟ من ده‌توانم تێیبگه‌م؟ ئه‌گه‌ر تێیگه‌شیتم ده‌توانم ژیانی له‌سه‌ر دروستبكه‌م؟ ده‌توانم بۆ داهاتوی نه‌وه‌كانی خۆم نەقڵی كه‌م یان نا؟ گه‌شانه‌وه‌ی میللی له‌سه‌ر دروست ده‌بێ یان نا؟ پێشكه‌وتنی ئابووری، فه‌رهه‌نگی له‌سه‌ر دروست ده‌بێ یان نا؟ ئەگه‌ر ئه‌و بیروباوه‌ڕه‌ بنەمایەکەی ته‌نیا چۆك دادان و په‌رستن بوو، تەنیا فیداكاری بوو و به‌بێ ئه‌وه‌ی تۆ بتوانی ته‌فسیری بكه‌ی كه‌ كۆتایی ئه‌م بیروباوه‌ڕه‌ ده‌گاته‌ بنبه‌ست، سه‌ره‌نجام میلله‌ته‌كه‌ش ده‌خاته‌ قەیران، ئه‌ویشمان بینیوه‌. بۆ نمونه‌ ئێستا ئه‌و حزب و ئیتیجاهانه‌ی له‌ كوردستان به‌رامبه‌ر به‌ ڕێبازی بارزانی ده‌وه‌ستن، زۆربه‌ی هه‌ره‌ زۆری گفتوگۆکانیان و پاساوەكانیان بە هەڵچونە، بۆ په‌لاماردان و داشۆرینه‌وه‌ و به‌تاڵكردنی هەڵچونی سەرکردەکانە به‌رامبه‌ر به‌ بارزانی و ئه‌و ڕێبازه‌ی كه‌ ئێمه‌ ئێستا باسی ده‌كه‌ین. کەچی ئه‌وه‌ی كه‌ له‌ ڕێبازی بارزانی دا هه‌یه‌، ته‌رجه‌مه‌كردنی بنەماکانیەتی بۆ یه‌كگرتنی میللی، بۆ پاراستنی وڵاته‌كه‌، بۆ كێشانی نەخشەیەکی ئه‌وتۆ تا سبه‌ی ئێمه‌ گه‌شانه‌وه‌یه‌كی ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تی گه‌وره‌ به‌خۆوە ببینین، نه‌ك ته‌نیا خه‌ریكی ململانێی سیاسی بین به‌ڵكو ده‌بێ له‌ داهاتوویه‌كی نزیكدا ئێمه‌ ده‌وڵه‌تێك بین و ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌ش به‌شداربێ له‌ بیناكردنی ئابورییەکی به‌هێز له‌ ڕۆژرهه‌ڵای ناوه‌راست، ئەم دەوڵەتە به‌شداربێ له‌ ئیسلاحێكی گه‌وره‌ له‌ سه‌قافه‌تی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. ئەم سەقافەتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە كه‌ بووه‌ته‌ به‌ڵا بۆ هه‌موو دنیا، له‌سه‌ر ئه‌سایی بیروباوەڕی ره‌ق و بێ مانا كه‌ تفسیر ناكرێ و ته‌بیدیل ناكرێ به‌ كه‌ره‌سته‌ی ژیان، دروست بووه‌. هه‌ربۆیه‌ش له‌ وه‌حشیترین حه‌ره‌كه‌وه‌(داعش) كه‌ ئێوه‌ی قاره‌مانانی ئه‌و میلله‌ته‌ راتانگرتووه‌ و پاشه‌كشێی پێده‌كه‌ن و له‌سه‌ر ده‌ستی ئێوە ‌و سه‌رۆكی ئێوه‌ش كه‌ بارزانیه‌ كۆتایی پێ دێت. داعش و هه‌موو مه‌دره‌سه‌كانی تری توندرۆ كه‌ له‌ به‌رهه‌می سه‌قافه‌تی شه‌رقی ئیسلامی به‌ مانا و جانیبه‌ توندرۆكه‌ی دروست بووه‌، له‌ نه‌تیجه‌ی ئه‌و مه‌بده‌ئه‌ ره‌قانه‌یه‌ كه‌ مانای بۆ ژیان نییه‌.
یه‌كێك له‌ بیروباوەڕە سه‌ره‌تاییه‌كانی ڕێبازی بارزانی، كه‌ كاتیه‌تی زۆر به‌ فراوانی هه‌وڵبده‌ین تێیبگه‌ین، ‌به‌ر له‌ سه‌د ساڵ لێره‌ له‌م ناوچه‌یه‌دا بزوتنەوەیەک ده‌ستی پێكرد كه‌ بیری له‌ ئاسانكردنی ژیان ده‌كرده‌وه‌، بیری دەکردەوە ده‌بێ هه‌موو ئه‌و بیروباوەڕانەی مێژوویه‌كیشیان له‌ دواوه‌ هه‌بێ ده‌بێ ده‌ستكاری بكرێن، به‌ حه‌دێك میلله‌تی ئێمه‌ له‌ بارودرخی ئه‌وسادا به‌ ئاسانی بتوانێ بژیێ، كه‌ ئینسانی ئێمه‌ بتوانێ ده‌ستی كراوه‌ بێ تا ئینسانی ساڵحی لێ دروستبێ به‌ نمونەی ئینسانی عادل و ئیشكه‌ر و فیداكاربێ. ئه‌و زه‌مینه‌ کۆمەڵایەتییە كه‌ لێره‌ هه‌بوو ناچاربوو په‌نا بۆ واقیعبینیه‌تی به‌رێ. واتا هه‌وڵ بدات ئه‌گه‌ر سه‌قافه‌تی ئێره‌ بگۆڕێ یان ده‌ستكاری بكات، له‌سه‌ر ئه‌ساسێك بیكات كه‌ سه‌قافه‌تی ئێمه‌ی ئه‌و كات، ئاستی تێگەیشتنی میللەتی ئێمە لەوکاتدا، بتوانێ بیخوێنێته‌وه‌ و تێیبگا و خۆی پێ بگۆڕێت. ئه‌و ڕێبازه‌ له‌ ته‌كیه‌ی بارزانه‌وه‌ دروست بوو، له‌ گۆرانكاری كۆمه‌ڵایه‌تی و عیرفانی و ئه‌عقیده‌ییه‌وه‌ ده‌ستی پێكرد بۆ رێکخستنی كۆمه‌ڵایه‌تی و رێکخستنی خۆی. ئه‌مەش‌ مێژوویه‌كی هه‌یه‌ كه‌ ده‌بێ ئیشی له‌سه‌ر بكرێ، ئه‌م کارەش لەراستیدا زۆر بەدواکەوتووە. ئێستا ته‌نیا له‌ نه‌تیجه‌ی تێكۆشانی سیاسی و پەروەردەی سیاسییە کە ئه‌م رێبازه‌ له‌ پیشكه‌وتندایه‌، له‌ كاتێكدا لایەنی په‌روه‌رده‌یی و لایەنی قه‌ناعه‌تی و ئیسلاحی له‌ لایەنە سیاسیه‌كه‌ی کەمتر نیە و له‌ داهاتوودا زیاتریش به‌ كه‌ڵكی میللەتی ئێمه‌ دێ.
ئه‌گه‌ر من پازێكی خێرا بده‌م، ناوه‌ڕۆكی ڕێبازی بارزانی و باوەڕە چاكسازییەکانی بزووتنەوەی بارزان بریتی بووە لە ئیعتیدال و پاراستنی ژیان، ئینجا پاراستنی هه‌موو پێكهاته‌كان و ژینگه‌ بووه‌. گه‌ر ئه‌مه‌ به‌ وشه‌ باسی بكه‌ین زۆر ساده‌ ده‌رده‌چێ، بەڵام ئەوە ته‌رجەمه‌ی ئه‌و مه‌بده‌ئانه‌یه‌ كه‌ لێره‌ دروستكران و ژیانی پێ ئاسانكرا. كاتێك بیروباوەڕێك ژیان دروست بكات، توانایی په‌روه‌رده‌ی ده‌بێ، واتە نه‌وه‌كانی دوایش پێ ده‌گه‌ێنێ. هه‌ربۆیه‌ش له‌ سه‌د ساڵی رابردوودا كه‌ ئه‌م حه‌ره‌كه‌ ئیسلاحیه‌ لێره‌ ده‌ستیپێكرد، راسته‌ زۆر په‌ره‌ی نه‌سه‌ند له‌ جوگرافیایه‌كه‌ی كه‌م دا قه‌تیس درا، به‌ڵام تواناییه‌كی گه‌وره‌ی تێدا هه‌بوو كه‌ هه‌ر گۆڕانكاریەکی جیهانی له‌ ژیانی میلله‌تاندا رووبدات و به‌ كه‌ڵكی میلله‌تی ئێمه‌ بێت، زۆر به‌ ئاسانی وه‌ریده‌گرت و ته‌فاعولیشی له‌گه‌ڵ ده‌كرد. یەک له‌وان كه‌ بزووتنه‌وه‌ی ناسیۆنالیستی یان بزوتنەوەی نیشتمانی نەتەوەیی له‌ رۆژهەڵات ده‌ستیپێ كرد، لێره‌ ئه‌م بزووتنەوەیە زۆر به‌ ئاسانی ئه‌م مه‌بده‌ئه‌ی وه‌رگرت و ته‌فسیری كرد، بنەمای بۆ دانا و سەرکردایەتیشی كرد. ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌ڵێین سه‌د ساڵ تێكۆشانی نه‌ته‌وه‌یی له‌ ڕێبازی بارزانیدا هه‌ی،‌ له‌ راستیدا رێبازی بارزانی به‌رهه‌می ڕێبازی بزووتنەوەی عیرفانی بارزانه.‌ کوردایەتی(ناسیۆنالیزم)‌‌ لایەنە سیاسیه‌كه‌یەتی. ئێستا وه‌ختیەتی ‌ ئه‌م جانیبه‌ بۆ میلله‌تی ئێمه‌ كه‌شف بكرێ، بۆ ئه‌وه‌ی تێكڕای میلله‌تی ئێمه‌ بكه‌وێته‌ گۆڕانكاریه‌كی نوێ. گه‌ر گوێتان لێ بووبێ ئێستا ئەو هاوپه‌یمانانه‌ی كه‌ یارمەتی کورد دەدەن، هەروەها ‌ زۆر جاریش به‌ دیقه‌ت جه‌نابی سه‌رۆك بارزانی دووباره‌ی ده‌كاته‌وە ‌ ده‌ڵێن؛ ئەوان دەڵێن به‌رژه‌وه‌ندیه‌كانی ئێمه‌ له‌ شوێنێكه‌ كه‌ به‌های هاوبه‌ش له‌به‌ینی ئێمه‌ و ئه‌واندا هه‌بێ. بارزانیش لێره‌وه‌ تاكید ده‌كاتەوە كه‌ ئێمه‌ هه‌وڵده‌ده‌ین به‌هاكانی خۆمان به‌ حه‌دێك ساغبكه‌ینه‌وه‌ كه‌ به‌رژه‌وه‌ندی هاوبه‌شمان له‌گه‌ڵ هاوپه‌یمانه‌كانمان هه‌بێ. ئه‌و به‌هایانەی لای ئێمە‌ له‌ راستیدا له‌سه‌ر بناخەی ڕێبازی بارزانی دروست ده‌كرێ. بۆ نموونه‌ به‌ر له‌ 15 ساڵ، مه‌سه‌له‌ی ئافره‌ت له‌ وڵاتی ئێمه‌ بوو به‌ كێشه‌یه‌كی گه‌وره‌ و له‌ ده‌ره‌وه‌ ره‌نگیدایه‌و،‌ ته‌نیا پارتی و له‌ نێو پارتیش دا ده‌با بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ سەرچاوە ئیسلاحیه‌كانی ڕیبازی بارزانی، تا ئێمه‌ به‌ شێوازی تایبه‌تی خۆمان بتوانین له‌ كێشه‌ی ئافره‌ت تێبگه‌ین. یاخود ئه‌و كاته‌ی كه‌ پێكهاته‌كان كه‌وتنه‌ به‌ر پەلامار بەتایبەتی له‌ دوای 2003-2014 كام حزب، رۆشنبیر، سیاسەتمەداری کوردستان باسی له‌ پاراستنی پێكهاته‌كان كرد؟ جگە لە سه‌رۆك بارزانی، هیچ كه‌سێكی دیكه نه‌بوو. قه‌ت كێشه‌ی ئێمه‌ نه‌بووه‌ و باوه‌ڕ ناكه‌م دوو كه‌س له‌ ئێمه‌ دانیشتبێ رۆژێ له‌ رۆژان موناقه‌شه‌ی ئه‌و بابه‌ته‌ی كردبێ. ئه‌مه‌ بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ كه‌ بارزانی هه‌ڵگری ئه‌و به‌هایانه‌یه‌ كه‌ له‌ کاتی ته‌نگانه‌دا دێته‌وه‌ بیری، به‌رنامه‌ی بۆ داده‌نێ و ده‌یكاته‌ به‌رنامه‌ی سیاسی، ئێستا بووه‌ به‌ قه‌زیه‌ی میلله‌تێك و‌ تێكه‌ڵ بووه‌ له‌گه‌ڵ خواستی جیهانیان. هەروەها‌ ئێستا ئەوه‌نده‌ قه‌زیه‌كه‌ گه‌وره‌ بووه‌ له‌گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و مه‌جلسی ئه‌مندا كێشه‌ی هاوبه‌شه‌.
ئه‌وه‌ی كه‌ پێ ده‌گووترێ ڕێبازی بارزانی، ڕێبازی كوردایه‌تیه‌. له‌ ڕاستیدا ته‌فسیره‌كه‌ی بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌رێته‌وه‌ كه‌ ڕێبازه‌كه‌ ڕێبازی كوردایه‌تیه‌ به‌ شێوه‌ی ره‌سه‌ن، زۆر به‌ ئاسانی ته‌فسیری مانه‌وه‌ی میللەتی كورد و پێكهاته‌كان ده‌كا به‌ بێ توندرۆیی، بەبێ ئەوەی مه‌حرومیه‌ت و مه‌زلومیه‌تی میلله‌تی ئێمه‌ ببێ به‌ به‌هانه‌یه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی كورد‌ توشی شۆڤێنیزم و هەڵچوون ببێ به‌رامبه‌ر به‌ میلله‌تانی دیكه‌ و ئه‌و پێكهاتانه‌ی كه‌ له‌ناوماندا هەنە. گه‌ر دیقه‌ت بده‌ن، یه‌كێك له‌ قۆناغه‌كانی میژووی پڕ کارەساتی ده‌وروبه‌ری ئێم،‌ واتا عه‌ره‌ب و فارس و تورك ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پێشی هه‌مووشتێك پێكهاته‌كانی نێوخۆیان تواندۆته‌وه‌. له‌ ئێران بزوتنەوەیەک به‌ناوی سه‌فه‌وی ده‌ستی پێكرد، هه‌موو پێکهاتەلانی كرد به‌ یه‌ك ره‌نگ. ئه‌وه‌ بوو به‌ ره‌گ و ریشه‌ی سه‌قافه‌تی ئێران، له‌ ستراتیژی ئێراندا شتێك به‌ناوی مافی پێكهاته‌كان نیه‌. هه‌ڕه‌شه‌ی گه‌وره‌ی ئێران له‌سه‌ر كوردستان ئه‌وه‌یه‌ داوا ده‌كت كه‌ ئێمه‌ ببین به‌ به‌شێك له‌ ستراتیژی ئه‌وان، وه‌كو به‌رده‌بازێكمان لێبێت بێ ئه‌وه‌ی موسته‌قبه‌لێكمان هه‌بێ. ئه‌وه‌یان بۆ میلله‌تانی دیكه‌ش ده‌وێ. خاوەنی‌ ئه‌م روانگایه‌ هیچ موسته‌قبه‌لی نابێ، بۆیه‌ ئێستا ئێران له‌به‌رامبه‌ری هه‌موو دونیا وه‌ستاوه‌ و ناتوانێ ئایندەیەکی هه‌بێ و سه‌ربكه‌وێ. گرتە ڤیدیۆیه‌كی زۆر ساده‌ی بارزانی نه‌مر هه‌یه‌ كه‌ بۆ ساڵانی 62-1963 دەگەڕێتەوە، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ده‌ڵێ: ئێمه‌ میلله‌تێكین هه‌موو میلله‌تانی ده‌وروبه‌ری خۆمانمان خۆشده‌وێ، ئێمه‌ ته‌نیا ده‌مانه‌وێ بمێنین، ده‌مانه‌وێ به‌ لانی کەمەوە لێمانگه‌ڕێن خۆمان به‌ڕێوه‌ به‌رین. زۆر له‌و چالاکە سیاسیانه‌ی ئەم ڕۆژگارە دژی روانگای سه‌رۆك بارزانین، ئەم گرتە ڤیدیۆییە به‌كاردێنن و ده‌ڵێن خێره‌ ئێوه‌ تازه‌ باسی سه‌به‌خۆیی ده‌كه‌ن!بارزانی له‌ ساڵانی 62-63ی سەدەی ڕابردو شتێكی وا ناڵێ كه‌ ئەوانه‌ باسی ده‌كه‌ن. گه‌ر ئینسان له‌ مێژووی میلله‌تی خۆی نه‌زانێ جا ئه‌و لێکدانەوانە ده‌كات و بەڵگەی ئاوها دێنێته‌وه‌.
به‌شێكی تر ل بنەماکانی‌ ڕێبازی بارزانی، عه‌داله‌تیکۆمەڵایەتی بووه‌. دادپەروەری کۆمەڵایەتی بنەمایەکی سه‌ره‌كی بووه‌ له‌ بزوتنەوەی بارزان، هه‌ر بۆیه‌ش سه‌ركرده‌ سیاسیه‌كانی ئه‌م ڕیبازه‌ له‌ بارزانی نه‌مره‌وه‌ تا ئه‌وانی تر، هه‌ر بزووتنه‌وه‌یه‌كی عه‌داله‌تخوازی له‌ عێراق و ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست هەبووبێ، زۆر به‌ ئاسانی گوێیان بۆ گرتووه‌ و دۆستایه‌تیان كردووه‌. لە بیرمه‌ له‌ كۆنگره‌ی 11ی پارتی دیموکراتی کوردستاندا له‌ هۆڵی زه‌رد، زۆر له‌ پرۆگرامی پارتی گۆڕدرا. له‌ رۆژانی كۆتایی كۆنگره‌ سه‌رۆك بارزانی هه‌ستا وتی: من یه‌ك دوو قسه‌م هه‌یه‌، هه‌رچی كردتان كردتان قه‌یناكه‌ به‌ڵام به‌ندێك نانوسن كه‌ ته‌عبیر له‌ عه‌داله‌تی ئیجتیماعی بكات؟ ئه‌وه‌تان له‌بیرچوو، ئه‌مه‌ له‌ ساڵی 1993 بوو.
بنەمایە‌كی دیكه‌ له‌ رێبازی بارزانیدا كه‌ زۆر به‌ كه‌ڵكی ئێمه‌ دێت، كارمان تێده‌كا و میلله‌تی ئێمه‌ كه‌وتۆته‌ ناو پرۆسه‌ی پرۆڤه‌ پێكردن تا زیاتر قبوڵی بكات، ئه‌ویش شكاندنی دۆگامایه‌، بیروباوەڕی وشكه‌، به‌ربه‌سته‌كانه‌ كه‌ مێژوویەکیان له‌ ژیانی میلله‌تی ئێمه‌دا هه‌یه‌، به‌ڵام رۆژانه‌ ده‌بنه‌ به‌ربه‌ست، ده‌بنه‌ ئازار و مایه‌ی ڕێگه‌گرتن له‌ پێشكه‌وتنی میلله‌تی ئێمه‌، دەبنە رێگر لە پێشکەوتنی ئابووری و کۆمەڵایەتی و رۆشنبیریی، پەروەردە و کاری سیاسی میللەت. ئه‌مڕۆ ئه‌م به‌ڵای توندڕۆیی ئاینی‌ ده‌بینین و له‌ داهاتووشدا ده‌بنه‌ به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌م دروستكردنی دامودەزگای ده‌وڵه‌ت كه‌ له‌ پێشمانه‌. شكاندنی باوەڕی دۆگما به‌و واتایه‌ نییه‌ ئێمه‌ له‌ دژی دینه‌كانی وڵاتی خۆمان بوه‌ستینەوە، به‌ڵكوو ئه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌ سڕی ڕێبازی بارزانی كه‌ هه‌میشه‌ چاوی له‌ لێكجیاكردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌ت و دین یان قه‌ناعه‌تی مه‌زهه‌بی هه‌بووه. ئه‌مه‌ ده‌گونجێ له‌گه‌ڵ پێشكه‌وتنی دنیای ئه‌مڕۆ. دنیای ئەمڕۆ ناتوانێ پێشکەوتنی ئابووری هەبێ، دامودەزگای دەوڵەتی باشت نابێ ئەگەر دانیشتوانی وڵاتی خۆت دابەش بکەی لەسەر بنەمای قەناعەت و دین و مەزهەب و نەتەوە. ئەگەر دابەشت کرد فەرق و جیاوازی دەستپێدەکات، ئەوکاتیش شۆڤینیزم دەستپێدەکات و پاشان پاکسازی دەستپێدەکات، سەرەنجام دەگەڕێینەوە ئەو گێژاوە خەراپەی کە رۆژهەڵات بە درێژایی ١٠٠ ساڵی رابردوو دەوڵەتەکانی لەسەری رۆیشتوون و لەسەر ئەساسی ئەوەش شکاون و فەشەلیان هێناوە.
له‌ راستیدا شكاندنی دۆگما به‌و مانایه‌یه‌ ئه‌گه‌ر داعش و ئه‌نسارولئیسلاممان پێشدان تێكشكاند، ده‌بێ بیروباوه‌ڕی داعش و ئه‌نسارولئیسلامیش تێكبشكێنین، ئه‌وه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ كه‌ دینیی ئیسلامی و دینه‌كانی وڵاتی خۆمان تێكبشكێنین. به‌و مانه‌یه‌ی ده‌بێ ئیسلاح رووبدا، ده‌بێ هه‌موو دانیشتوانی وڵاتی ئێمه‌ بتوانن مرۆڤ بن، مرۆڤیش ده‌بێ بخوێنێ، ده‌بێ كار بكا بۆ ئەوەی ئه‌و ده‌وڵه‌تی ئێوه‌ی پێشمەرگەی قاره‌مان دروستی ده‌كه‌ن ده‌بێ دامودەزگای هه‌بێ تا به‌ڕێوه‌بچێ، ده‌بێ ئەو دامودەزگایە موئه‌سه‌ساتی كراوه‌ بن. ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ سبه‌ی ئێمه‌ بژین ده‌بێ وڵاتێكمان هه‌بێ كه‌ به‌رهه‌می ئابووری هه‌بێ، به‌رهه‌می ئابووریش ته‌نها به‌م قه‌ناعه‌ته‌ وشكه‌ کۆمەڵایەتییە و هه‌ندێكی دینی كه‌ ئێمه‌ هه‌مانه‌ به‌ڕێوه‌ ناچێ، حاڵمان له‌ حاڵی وڵاتانی خه‌لیج و ده‌وروبه‌ر خۆشتر نابێ كه‌ هه‌ر هه‌موویان وا له‌ ڕماندان.
یه‌كێك له‌ فه‌زیلەتە‌كانی ڕێبازی بارزانی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ میلله‌تی ئێمه‌ رادێنێ و په‌روه‌رده‌ی ده‌كا له‌سه‌ر شكاندنی بیروباوه‌ڕی وشك. هه‌ر بۆیه‌ش بەردەوام ڕێبازی بارزانی له‌گه‌ڵ نیزامی موعته‌دیل دایه‌ و له‌سه‌ر ئه‌و ئه‌ساسه‌ش به‌ڕێوه‌ ده‌چێ، نیزامی موعته‌دیلیش ڕێگه‌ به‌ كۆمه‌ڵگا و تاکی مرۆڤ ده‌دا كه‌ هه‌موو تواناكیانی خۆی بكاته‌وه‌، هه‌موو ره‌نگه‌كان ده‌ركه‌ون و بیرو باوه‌ڕی جیاواز هه‌بێ بۆ چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌یه‌كی دیاریکراو. به‌ واتا گه‌وره‌ترین جیاوازی له‌سه‌رانسه‌ری وڵات رووبدا به‌ڵام هیچ كه‌س به‌رامبه‌ر ئه‌وی تر سه‌نگه‌ر نه‌گرێ و‌ له‌دوای موناقه‌شه‌ دەرئەنجام له‌ خزمه‌تی ده‌وڵه‌ت و میلله‌تدا ده‌بێ. كه‌ ده‌ڵێن دیموكراسی بۆ هه‌ر میلله‌تێك تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌، شكڵێكی دیاریكراوی نییه‌ كه‌ به‌سه‌ر هه‌موو میلله‌تاندا بسه‌پێندرێ. له‌سه‌ر ئه‌ساسی ئیعتیدالی ئیجتماعی دروست ده‌بێ، جوڵەی سه‌رمایه‌ و پێشكه‌وتنی ئابووری له‌سه‌ر هه‌مان ئه‌ساس دروست ده‌بێ. هه‌ربۆیه‌ش له‌ مێژووی میلله‌تی ئێمه‌دا هه‌میشه‌ ده‌ڵێن سه‌رمایه‌دار پیاوێكی موسالیمه‌ زۆر ئاسان ده‌توانی ته‌عه‌دای لێبكه‌ی و شه‌ریشی پێ بفرۆشی و ده‌نگیش ناكات، كاتێكیش ناکۆکی دروست ده‌بێ نابێته‌ ته‌ره‌ف. ئه‌وه‌ راسته‌، ئه‌گه‌ر كابرای سه‌رمایه‌دار شه‌رانگێز بۆ فلسی پێ نامێنێ و موڵكی نامێنێ وه‌ گه‌ر سه‌رمایه‌داره‌كان نه‌مان سه‌رمایه‌ی کۆمەڵایەتی نامێنێ، میلله‌تێكیش سه‌رمایه‌ی کۆمەڵایەتی نه‌بێ خۆی پێ به‌ڕێوه‌ ناچێ. بۆیه‌ ڕێبازی بارزانی ده‌توانێ یارمه‌تی ئێمه‌ بدات تا له‌سه‌ر ئه‌ساسی دادپەروەری کۆمەڵایەتی، كرانه‌وه‌یه‌كی کۆمەڵایەتی باشمان هه‌بێ. له‌هه‌مانكاتدا نیزامیكی کۆمەڵایەتی ئه‌وتۆ دروست ببێ یان دیموكراسیه‌تێكی ئه‌وتۆ دروست ببێ ‌‌‌به‌ كه‌ڵكی پێشكه‌وتن و بەردەوامی میللەتی ئێمه‌ بێت. ڕێك ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌ڵێن دیموكراسیه‌ت له‌ ژاپۆن تایبه‌ت به‌ ژاپۆنیه‌كانه،‌ ئه‌گه‌ر شێوازی دیموكراسی ژاپۆنی بسه‌پێنی به‌سه‌ر میلله‌تێكی دیكه‌دا تووشی كاره‌ساتی ده‌كات.
بنەمایە‌‌كی تری ڕێبازی بارزانی مه‌سه‌له‌ی په‌روه‌رده‌یه‌ كه‌ گرنگیه‌كی زۆری هه‌یه‌. مرۆڤ ناتوانێ فێربێ ئەگەر نیزامێکی نەبێ بۆ په‌روه‌رده‌كردن و بۆ گواستنەوەی به‌هاكان و بیروباوه‌ڕه‌كان بۆ جیلی دوای خۆی. هه‌ربۆیه‌ش له‌ بزوتنەوەی ئیسلاحی و چاكسازی بارزاندا فێركردن و په‌روه‌رده‌ كردن و راهێنان ده‌ورێكی ئێجگار زۆری هه‌بووه.‌ ئێستا له‌ نیزامی عاله‌میدا به‌شێكی ئەرکە هەرە گەورەکانی، په‌روه‌رده‌یە. ئه‌وه‌ میلله‌تان و ده‌وڵه‌تان فێركه‌ن چۆن ئێوه‌ میكانیزمێك داده‌نێن تا ئه‌وه‌ی بۆ به‌رژه‌وه‌ندی میللی ئێوه‌ پێویسته‌ داخلی نیزامی په‌روه‌رده‌ی خۆتانی بكه‌ن و سه‌ره‌نجام جیله‌كانی خۆتانی له‌سه‌ر رابێنن. ئه‌وه‌یش یه‌كێكه‌ له‌ كێشه‌كانی وڵاتی ئێم.‌ ئێستا ئه‌وه‌ بوو ‌ به‌ 25 ساڵ له‌سه‌ر په‌روه‌رده‌یه‌ك یه‌كلا نه‌بوینه‌ته‌وه‌، هه‌موو ساڵێك كتێبه‌كانی په‌روه‌رده‌یی ئێمه‌ له‌ سه‌رتاییه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ زانكۆ گۆرانی به‌سه‌ردا دێ. له‌ راستیدا ئه‌و ته‌ره‌فه‌ی گوشار دێنێ بۆ ئه‌وه‌ی گۆڕان هه‌بێ پارتیه‌ و پارتیش پابەندە به‌م رێبازه‌. به‌ڵام له‌ داهاتوودا دەبێ روانگای ڕێبازی بارزانی شی بكرێته‌وه‌، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م مه‌بده‌ئانه‌ ده‌ركه‌ون کە چۆن دروست بوونه‌ و چ مێژوویه‌كی هه‌یه‌ و‌ چۆن به‌ كه‌ڵی پێشكه‌وتنی میلله‌تی ئێمه‌ دێ تا بكه‌وێته‌ ناو سیستەمی په‌روه‌رده‌ لە حكوومه‌تی ئێمه‌دا. هەروەها له‌ ماوه‌یه‌كی كه‌مدا ئێمە جیلی نوێمان بۆ دروست ببێ كه‌ جیلی ئه‌م زه‌مانه‌ بێ له‌ چه‌كدار بوون به‌ عیلم و ته‌كنه‌لۆجیا و زانستی عه‌سكه‌ری. ئه‌گه‌ر نمونه‌یه‌كی بچووك بێنینه‌و،‌ ده‌وڵه‌تی ئیسرائیل له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست تاكه‌ ده‌وڵه‌تی سه‌ركه‌وتووه‌ له‌و بوارەدا. به‌ پێی خسوسیات و قه‌ناعه‌تی خۆیان بە میللەتێکی بچووك توانیویانه‌ ئابووریه‌كی به‌هێز و كۆمه‌ڵگایه‌كی یەکگرتوو و له‌ هه‌مانكاتدا یەکسان و رۆشنبیریه‌كی ئه‌وتۆیان هه‌بێ رازی بن به‌وه‌ كه‌ هه‌ن و تەفسیری خۆیان دەکەن، دەوری خۆیان دیاری دەکەن و ده‌توانن دۆست و دوژمنی خۆشیان ده‌ستنیشان بكه‌ن.
ئه‌گه‌ر په‌روه‌رده‌یه‌كی باش له‌سه‌ر بنه‌مای ڕێبازی لە داهاتوودا لە‌ وڵاتی ئێمه‌دا ببێ، ئەوا میلله‌تی ئێمه‌ زۆر به‌ باشی تێكه‌ڵ ده‌بێ. من گه‌ر قسه‌یه‌ك بكه‌م لێره‌دا له‌وانه‌یه‌ زۆر لاتان سه‌یر نه‌بێ. ئێوه‌ی قاره‌مان(پێشمەرگە) بۆ پێكهاته‌كانی ئه‌م وڵاته‌ خۆتان به‌ كوشت ده‌ده‌ن و ده‌یان پارێزن، به‌ڵام له‌ هیچ شار و دێیه‌كی كوردستاندا گروپێكی برادەری پیاو و گه‌نج و ژن به‌یه‌كه‌وه‌ نابینی گه‌ر له‌سه‌ر ئه‌ساسی دینی نه‌بێ، یان لەسەر ئەساسی نەتەوەیی نەبێ. بۆ نمونه‌ له‌ هه‌ولێر و سلێمانی نابینی چواركه‌س له‌ چاخانه‌یه‌ك به‌یه‌كه‌وه‌ دانیشتبن یه‌كێكیان مه‌سیحی بێ و ئه‌وانیتر موسڵمان بن، یان یەکیان ئێزیدی بێ و دوویان موسڵمان بن، یەکیان کاکەیی بێ دوویان ئێزیدی بن. ره‌فاقه‌ت و كار ئێستاش له‌سه‌ر ئه‌ساسی دینی و نەتەوەیی به‌ڕێوه‌ده‌چێ، هه‌ربۆیه‌ش هاوكاری و ته‌فاعولی کۆمەڵایەتی به‌و ئەندازە به‌هێز نیه‌ تا هه‌موو تواناكانی میلله‌تی ئێمه‌ بكاته‌وه‌ و‌ ئێمه‌ پێشكه‌وتنێكی باشمان هه‌بێ له‌ هه‌موو بواره‌كاندا.
ڕێبازی بارزانی ده‌توانێ یارمه‌تی ده‌وڵه‌تی داهاتووی ئێمه‌ بدات، په‌روه‌رده‌یه‌ك دروست بكات كه‌ هه‌موو خه‌ڵك به‌یه‌كه‌وه‌ هاوكاربێ، دۆست بێ و بژیێ بێ ئه‌وه‌ی بپرسێ دینی تۆ چییه‌ یان میلله‌تی تۆ چییه‌، گرنك ئه‌وه‌یه‌ سه‌قافه‌ت و زمان و وڵاتێكت هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌ساسی ئه‌وه‌ ژیان دروست ده‌كه‌ی.
پاراستنی پێکهاتەکان، پاراستنی ژنان و پاراستنی مافی گه‌نجان، ته‌نیا له‌ نه‌تیجه‌ی په‌روه‌رده‌یه‌كی باش و سیستەمێکی دادپەروەری باش دروست ده‌بێ. ئێستا له‌ هیچ گه‌رك و بازاڕێكی ئێمه‌ نیه‌ كه‌ له‌سه‌ر جلوبه‌رگ و پرچ تاشین و پرچ هێشتنه‌وه‌ و مۆدێلی ژنان، ئازاری گه‌نجان و ژنان و پیاوانی ئێمه‌ نه‌درێ. ئه‌مه‌ ده‌بێ ئیسلاح بكرێ ئه‌گه‌رنا ناتوانرێ ژیانێكی باش بونیات بنرێ.
بابه‌تی ئاشتی، ئه‌گه‌ر ئێمە گوێ بده‌ینە جه‌نابی سه‌رۆك بارزانی له‌ زۆربه‌ی قسه‌كانی بە دیقەتەوە ده‌ڵێ،دوای تەواوبوونی ئه‌و شه‌ڕه‌ی له‌ ناوچه‌كه‌ هه‌یه‌ ده‌بێ ئاشتی دروست بێ، به‌ڵام ئاشتیه‌كی دادپه‌روه‌رانه.‌ واتا ده‌بێ ژیان بۆ هه‌مووان هه‌بێ مافی چاره‌ی خۆنوسینیش بۆ هه‌مووان هه‌بێ. گه‌ر بێینه‌ سه‌ر كوردستان ده‌بێ ژیان بۆ هه‌موو پێكهاته‌كانی كوردستان هه‌بێ و دەبێ بەشداری و مافی چارەی خۆنووسین بۆ هەموو پێکهاتەکان هەبێ، چونکە بۆ هەموو پێکهاتەکان دروست نابێ. ئەگەر بۆ هەموو دانیشتوانی وڵات دروست نەبێ. ناتوانین پارێزه‌ری ئاشتی بین له‌ رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست ئه‌گه‌ر خاوه‌نی ئاشتیه‌كی کۆمەڵایەتی به‌هێز نه‌بین له‌نێو وڵاتی خۆماندا. له‌ ئاشتی کۆمەڵایەتی له‌ ناو كوردستاندا کەموکوڕی زۆر گه‌وره‌مان هه‌یه‌، كه‌ پێویسته‌ بگه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ سه‌رچاوه‌یه‌كی بیروباوه‌ڕی ره‌سه‌ن تا بتوانین جوڵە بكه‌ین، ئه‌م سه‌رچاوه‌ بیروباوه‌ڕه‌ ته‌نها له‌ ڕیبازی بارزانیدا ده‌توانین بیبینینه‌وه‌.
هه‌موو روانگا و ئایدۆلۆجیاكانی كه‌ ئێستا له‌ كوردستان كێشه‌ بۆ سه‌رۆك بارزانی و بۆ پارتی دروست ده‌كه‌ن له‌ بابه‌تی سه‌ربه‌خۆی و ئه‌و باسانه‌ی كه‌ من ئێستا ده‌یكه‌م، خاوه‌نی ئایدۆلۆژیان، مێژوویان هه‌یه،‌ به‌ڵام ئایدۆلۆژیای ره‌ق و دۆگمن و به‌ستراون. بۆ نمونه‌ په‌كه‌كه‌ و گۆڕان و به‌شێكی زۆری یه‌كێتی و ئیسلامیه‌كان هه‌موویان له‌سه‌ر ئه‌ساسی ئایدۆلۆجیای بێ مانا جوڵە ده‌كه‌ن. بۆ نمونه‌ كاردرێكی په‌كه‌كه‌ بێنه‌ پێی بڵێ كاكه‌ ئه‌مه‌ی تۆ ده‌یڵێ هه‌ڵه‌یه‌، ئەگەر هه‌ڵه‌كه‌شی بۆ شی بكه‌یه‌وه‌ ئاماده‌ نیه‌ نیوكاتژمێر گفتوگۆت له‌گه‌ڵ بكات. به‌ڵام ئاماده‌یه‌ یه‌ك ساڵ شه‌ڕت له‌گه‌ڵ بكات بۆ ئه‌وه‌ی كۆتایی به‌ ژیانت بێنێت. گۆڕان بەهەمان شێوە، به‌ داخه‌وه‌ یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستانیش هه‌روایە. من له‌ روانگای سیاسی بۆ پارتی و غه‌یره‌ پارتی باسی ناكه‌م، ئه‌مه‌ مشكیله‌ی گه‌وره‌ی میلله‌تی ئێمه‌یە، به‌ دروست بوونی ده‌وڵه‌ت له‌ كوردستاندا، ئه‌م کێشەیە چاره‌سه‌ر ده‌بێ، به‌ڵام كاتێك حل بوو ده‌بێ ئه‌و ڕێبازه‌ی ده‌ربازمان ده‌كا ببێ به‌ رێبازی په‌روه‌رده‌ كردن و ڕێبازێك كه‌ ببێ به‌ بنه‌ما بۆ ده‌وڵه‌تی هاوچه‌رخ. ئێمه‌ له‌ داهاتووی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاستدا ده‌بێ ده‌ورێكی سیاسی و سه‌ربازی بە هێزكان هه‌بێ، ده‌وڵه‌تێكی سیاسی به‌هێز ده‌بێ میلله‌تێكی متمانه‌ پێكراو و زیندو و زانای هه‌بێ. سوپایەکی بەهێز دەبێ تەکنۆلۆژیای بەهێزی هەبێ، سەرباز و جەنەڕاڵەکانی ئێمە دەبێ خاوەنی ئەم تەکنۆلۆژیایەبن و بتوانن بەکاری بێنن، بتوانن دروستی بکەن، ئەگەرنا ناتوانین لە رۆژهەڵاتی داهاتوودا ئێمە سەرێکی زیندو و بەهێز بین. هه‌موو ئاماژه‌كان بۆ ئه‌وه‌ ده‌چن ئه‌گه‌ر ده‌وڵه‌تی كوردستان دروست ببێ، له‌ پاڵ دوو سێ ده‌وڵه‌تی دیكه‌ پارێزه‌ری نیزامی ئه‌م مه‌نتیقه‌یه‌ ده‌بێ به‌ هاوكاری جیهان. كۆنترۆڵكردنی توندڕه‌وه‌ی له‌ جیهانی ئیسلامیدا كارێكی ئاسان نییه‌، ئه‌م ده‌وڵه‌تانه‌ی هەن له‌سه‌ر بنەمای ئایدۆلۆجیای شۆڤێنیستی دروست بوون، شۆڤێنزمی توركی و عه‌ره‌بی و فارسی به‌ ئاسانی به‌رزه‌ف ناكرێن. كه‌واته‌ ده‌بێ ئێمه‌ فەرهەنگێكی دؤڵەمەند‌مان هه‌بێ،‌ تاوه‌كو بەرهەمی گه‌وره‌ی هه‌بێ، تا ده‌وڵه‌ت كاتێك دروست ده‌بێ شه‌ریك بێ له‌ پاراستنی رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست. دنیا ئه‌مه‌ی لە کوردستان ده‌‌وێ.
ئه‌م كرانه‌وه‌‌ و واقیع بینیی و ئیعتماد‌ له‌سه‌ر سیسته‌می خۆبه‌ڕێوه‌ بردنه‌ به‌ ده‌ستی مرۆڤ، واتا سیسته‌می دونیه‌وی، سیسته‌مێك كه‌ مرۆڤ بیر ده‌كاته‌وه‌ و بنەمای بۆ داده‌نێ تا به‌ كه‌ڵكی بێ، ئه‌و كات په‌یڕه‌وی لێده‌كات. ئه‌مه‌ جه‌وهه‌ری ڕێبازی بارزانی بووه‌ و‌ هه‌ر ئه‌و جه‌وهه‌ره‌یه‌ كه‌ ده‌بێ په‌كه‌كه‌ له‌ به‌رامبه‌ری پاشه‌كشێ بكات. كۆتایی په‌كه‌كه‌ وه‌ك كۆتایی رێبازی توندرۆی نێو یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان ده‌بێ هه‌ڵوه‌رێ، هیوادارم به‌ چه‌ك هه‌ڵنه‌وەرێت، به‌ڵكو خۆی هه‌لوه‌رێت. یه‌كێتی نیشتیمانی كوردستان له‌ نه‌تیجه‌ی ناکۆکیی ناوخۆیی حۆیدا تووشی ئه‌م حاڵه‌ بوو، گه‌ر نا سنووره‌كه‌ی پارێزراوه‌ و سوپاكه‌شی له‌ كۆن و له‌ 2014 خاوه‌نی جه‌یشی خۆی بووه‌ و ئێستاش ئه‌و جه‌یشه‌ به‌ شانازیه‌وه‌ به‌شێكه‌ له‌ سوپای كوردستان كه‌ ئێوه‌ باشتر ده‌زانن چۆن به‌ڕێوه‌ ده‌چێ.
ناکۆکی ناوخۆی گۆڕان، له‌ نه‌تیجه‌ی بیروباوەڕێکە‌ كه‌ نه‌وشیروان موسته‌فا سیاغه‌ی كردووه‌، ئه‌مه‌ش وایكرد لایه‌نگره‌كانیان له‌ شه‌قام پێیان بڵێن ئێمه‌ ده‌نگمان دانێ به‌ڵام ئێستا نانمان نیه‌ بیخۆین. سه‌رۆكی ئه‌م بیروباوه‌ڕه‌ رووی ئه‌وه‌ی نییه‌ له‌ به‌رامبه‌ر په‌یڕه‌وه‌كانی دانیشێ دوو قسه‌ بكات، چونكە پێی ته‌فسیر ناكرێ. توندرۆیی ئیسلامی له‌ وڵاتی ئێمه‌دا وا پاشه‌كشه‌ی كردووه‌ یه‌ك سەرکردەی سیاسی حیزبه‌كانی ئیسلامی، کە تا پێش سێ ساڵ زمانیان زۆر درێژ بوو، بەشێک له‌ باوەڕی کۆمەڵایەتی وڵاتی ئێمه‌ش ده‌بوونه‌ پشتیوانیان، ئێستا ناتوانن له‌ به‌رامبه‌ر یه‌ك رۆشنبیر یه‌ك كادیری سیاسی و یه‌ك پێشمه‌رگه‌ی ئێمه‌ دوو قسه‌یان هه‌بێ بیڵێن، چونكه‌ ئه‌وه‌ی ئه‌وان ده‌یانگوت ئه‌وه‌یه‌ له‌ شه‌نگال و له‌ ره‌قه‌ و له‌ موسل جێبه‌جێ ده‌كرێ. میلله‌تی ئێمه‌ ئیراده‌ی خۆی یه‌كخست و تێكی شكاندن، قسه‌یه‌كه‌ی به‌هێزی جه‌نابی بارزانی هه‌یه‌ ده‌ڵێ: دوای داعش گرنگه‌. ئه‌مه‌ ته‌فسیری ئه‌و ڕێبازه‌یه‌ كه‌ من ئێستا باسی ده‌كه‌م، دوای داعش گرنگە واتا دوای داعش جگه‌ له‌ ته‌وافقی سیاسی عه‌سكه‌ریه‌ن ئێمه‌ سه‌رده‌كه‌وین به‌ڵام چ ده‌كه‌ین دواتر؟ داعش دروست ده‌كه‌نه‌وه‌، له‌ جاده‌ تێزاب به‌ یه‌كتر داده‌كه‌ین. کۆمپانیاکانی ده‌ره‌وه‌ بۆیە كرێكاری كورد وه‌رناگرن، ئه‌لێن سه‌عات 9 دێتە سەر کار، دوو خشتیان له‌سه‌ر یه‌كدی دانه‌ناوه‌ چێشتانە ده‌خۆن، نیوه‌ڕۆ دێ فراڤین ده‌خۆن، ته‌راویح ده‌كه‌ن، عه‌سر دێ تەراویح دەستپێدەکاتەوە و مه‌غرۆیب دێ به‌ هه‌مان شێوه‌.. كار بەم جۆرە ناكرێ، كه‌واته‌ ده‌بێ میلله‌تی ئێمه‌ له‌ نێوان قه‌ناعه‌تی دینی و كاركردنی کۆمەڵایەتی ته‌نزیمێك بكا. با دین به‌جێ نه‌هێڵێ، به‌ڵام ده‌بێ خۆی نوێكاته‌وه‌، ده‌بێ بزانێ چۆن كار ده‌كا، ده‌بێ هه‌موو پێكهاته‌كان بە ژن و پیاو و ئێزیدی و مەسیحی و کاکەیی داخلی ژیان بن. دوای داعش ئه‌وه‌یه‌. ئێمه‌ ده‌وڵه‌تێك دروست ده‌كه‌ین له‌سه‌ر ئه‌م بنەمایانە‌، لەسەر ئەساسی ئەو ئیعتیدالە و ئەم کرانەوەیە. میلله‌تی ئێمه‌ ئه‌گه‌ر زیندووه‌، زیندوویه‌تیه‌كه‌ی له‌وه‌دایه‌ كه‌ له‌ مێژووی سه‌قافه‌تی خۆیدا توانی ڕێبازێكی کۆمەڵایەتی سیاسی دروست بكات كه‌ ڕێگه‌ی پێ ده‌دا تا وزه‌ی خۆی بكاته‌وه‌ و بتوانێ بژی و مقاوه‌مه‌ بكات. سه‌د ساڵی رابردوو شایه‌دی ئه‌وه‌یه‌ كه‌ میلله‌تی ئێمه‌ به‌م رێبازه‌ توانیویه‌تی بگاته‌ ئێره‌.
‌‌‌ دوا قسه‌م ئه‌وه‌یه‌، ده‌بێ زۆر خۆمان ماندو بكه‌ین تا ئه‌و ڕێبازه‌ باش تێبگه‌ین و هه‌وڵ بده‌ین باش شیبكرێته‌وه‌، ئه‌و به‌شه‌ی كه‌ له‌ په‌نادا ماوتەوە،‌ ئاشکرا بكرێ. نه‌ترسێین له‌ هیچ بیروباوه‌ڕێك تاوه‌كو نیزامێك دروست بكه‌ین هێزی هه‌بێ. نیزامی به‌باوەڕی داپۆشراو نیزامێكی خراپ ده‌بێت. ئێمه‌ پێویستمان به‌ نیزامێكی باشە، نیزامی باشیش پێویستی بە دیموكراسی باش ده‌بێت. شانازی بارزانی مەزن، شانازی پێشمه‌رگه‌ قاره‌مانه‌كانی كوردستان له‌وه‌دایه‌ كه‌ ئه‌م نیزامه‌ دروست ده‌كه‌ن و‌ له‌ مێژووی میلله‌تی ئێمه‌دا ده‌مێننه‌وه‌. جیله‌كانی داهاتوو به‌ڕێزه‌وه‌ وەک چۆن ئێمە رێزی بارزانی دەگرین، رێزی ناوی ئێوە و تێکۆشەرانی ئەم قۆناخەش لە داهاتووی میللەت​ی ئێمەدا دەگیرێت.

* ئەم باسە لە رۆژی ١٧/٣/٢٠١٧ لە بارزان لە سەر مەزاری نەمران، بۆ ژمارەیەکی زۆر پێشمەرگە و فەرماندەکانیان، پێشکەش کرا.