parsengî siyasî û supayî dewruberman, kurdistan le kam pêgedaye?

parsengî siyasî û supayî dewruberman,
kurdistan le kam pêgedaye?

sero qadr


eger min lêkdanewekem bem prsiyare destpêbikem: boçî û çon zorîneyi sade, le perlemanî kurdistan, dijî serok barizanî bekarhêndra? eger bmanewêt têbigeyin, bo lem kate astemeda perrleman ledijî serok cullêndra ke le hemû layekewe kurdistan le jêr herreşeyi supayî daye. her drizêkî supayî û eminî rûbidat, ew karesate şare gewrekanman degrêtewe ke em dwayiye beser kobanê hat? boçî prrojeyi desturî kurdistan, leser destî heman ḧzbanda pekî xira?
bo wellamî em prsiyarane, dîqqet û zaniyarî û lêkdaneweyi barudoxî waqî'î pêwîste nek lêkdaneweyi ḧzbîyane. demêke kurdistan kewtote naw çeqî kêşekanî rojhellatî nawerrast. kêşekan derhawîşiteyi ew şerre hemegîren ke seraniserî nawçekeyi grtotewe. şerr lebakûrî eferîqawe ta degate sinûrekanî yonan berdewame. hemû rojhellat lew cengeda dergîre. gşit kêşe daxirawekan ke be drêjayî sedeyi bîstem kp krabû, helliyandawetewe. hîç kêşeyek bebê layenî nagate çareserêk.
le seretayi em sedeyeda, ceng le efẍanistan destîpêkrd. sereta wa dehate berçaw ke cengî nêwan tundrroyî sunine û rojawa bêt, keçî be xêrayî buwe cengî nêwan şî'e û sunine. çend ceng frawantir debêt, hêzekanî rojawa betaybetî emirîka, kemtir debêtewe. êran bexêrayî buwe terrefêkî ceng. em cenge zor alloze. dîqqetêkî zorî dewêt ta kokî û dijîyi hêzekan lêkdî ciyadekrêtewe. cengî emirîka legell tundrroyî sunine, wek caran mawe. keçî le hendêk wllat(suriya- cbihe alinصre û hawşêwekanî), hawkarî rêkxirawe tundrrokan dekat. emirîka û ewrupa, be gşitî hawkarî bereyi sunine deken le dijî êran. 'erebstanî s'udî, serkrdayetî sunine û 'erebekan dekat. ew dewllete, êran be dujminî serekî xoyi dezanêt. lew dujminayetîyeda , hemû dewlletanî 'erebî, dewlletanî musullmanî ẍeyre 'ereb, le bereyi s'udiye dan. dewllete suninekan(wek turkiya , kendaw) hawkarî tundrroyî sunine deken( da'ş, alinصre). turkiya be şl û xawî le bereyi suninedaye bellam corêk le peywendî legell êran hêşitotewe.
dewlletî îsirrayl, wrde wrde be qebareyekî zorewe dête naw cengeke. s'udiye, ordin, meẍrb, mîsir, kendaw legell îsirrayl aşitewayiyan krduwe û leyek beredan dijî êran. le rastîda, îsirrayl û s'udiye serkrdayetî supayî û siyasî rojhellatî nawerrastiyan grtote dest xoyan. turkiya û mîsir be hengawî şl berew dwawen, roliyan le kembûnewedaye. emirîka û ewrupa ziyatir pstiywanî îsirayl- s'udiye deken.
wek le hawpeymanîyekan dexwênînewe, dujminayetîyeke , lenêwan emirîka, 'erebî sunine, îsirrayl legell komarî îslamî êrane. êran wek diyare , çwar dewlletî 'erebî xistote naw felekî xoy. ewanîş suriya, 'êrraq, yemen û lubinane. lew çwar wllate 'erebîyeda, pêkhateyi şî'e û 'elewî behêzn. dujminayetî alqa'de û da'ş, le pleyi yekemda niye. ew duwaneyi exîr le yemen hawpeymanî s'udiyen. wîdeçê da'ş û alqa'de, xawenî xoyan hebêt û legell yeklakrdineweyi ceng dijî êran, ewanîş be layekda bixirên. wek diyare peywendîyekan allozn. hellbet dû stiratîjîyi beramber yekdî şerr deken; êran lelayek, s'udiye û îsirrayl lelayekî dîken. stirratîjîyi êran legell maneweyi sinûrî siyasî dewllete konekandaye. hellbet be zallkrdinî pîkhateyi şî'e yan ḧzbe hawpeymanekanî. bepêçewaneyi êran, îsirrayl û s'udiye legell deskarî krdinî sinurî siyasî dewlletekan dan. herweha basî bezandinî êran û dabeşkrdinî deken. rojawa begşitî hawpeymanî bereyi duweme.
bereyi îsirrayl- 'ereb rolêkî mam nawendîyan bo turkiya danawe. ewîş brîtîye le şerîk krdinî ew wllate le dabeşkrdinî abûrî dwayi şerr. herweha turkiya wek dewlletêkî fîdrralî, detwanêt yekparçeyî xoyi bparêzêt. fîdralîyetî turkiya le çareser krdinî dozî kurdistanî bakûrewe dêt. boye wa dandrawe p k k û turkiya le aşitî berdewam bin. ew ḧzbe pêwîste le êran dûrbikewîtewe. her kam le turkiya yan p k k le erkî xoyi dûrbikewêtewe, dekewîte bin fşar. hellbet turkiya ciya le peywendî legell sê parçeyi kurdistan, destî be hîç wllatêkî dîke ranagat. le rastîda perr û ballî turkiya krawe. ew dewllete kewtote dan û standin legell p k k. lelayekî dîke hellwêstêkî dijaneyi legell bzûtineweyi kurdistanî rojava heye. turkiya dezanêt çî rûdedat. boye hemîşe hayiyekî le bzûtinewekanî kurde ta netwanin bibine dewllet. lew siyaseteyda destî krawe niye û zû zû huşdarî emirîka û ewrupa û s'udiye û îsirraylî pêdegat. boye natwanêt hîç krdeweyekî supayî dijî parçekanî kurdistan bikat. turkiya lem doxeydaye boye hawdestî da'ş dekat ta le her parçeyek bitwanêt, zebr le kurdistan bweşênêt.
bereyi dijî êran be hemû beşekanîyewe, kurd be hawpeymanî xoyan dezanin, pêşniyarî drustkrdinî dewlletêkî gewre bo em mîllete deken. hendêkiyan basî pêkhênanî dewlletêk le kurdistanî başûr û rojava deken, hendêkî dîke pêşniyarî lêkdanî sê parçeyi kurdistan deken. hellbet s'udiye legell dewlletêke le her çwar parçeyi kurdistan. em rwangayeyi s'udiye, wek şmşîrî damkllês leser milî turkiya be talle muyek bestirawetewe. hawkarî krdinî herêmî kurdistan û herêmî rojava, bûte siyasetêkî rageyendrawî bereyi dijî êran. başûrî kurdistan wek dewlletêkî dîfakto, mamelleyi legell dekrêt û serkrdayetî ew prroseye berew serbexoyî dekat. berêz mes'ud barizanî serokî bawerrpêkraw û desteenderkarî rûdawekane. sererrayi qaremanêtî pîşmerge û şerrvanan, pşitiywanîyi locstîkî, siyasî, asmanîyi emirîka û hawpeymanekanî, rolî karîger û yeklayîkarewe le serkewtinekan beser da'şda degêrrin, kurdistan le destêwerdanî rastewxo deparêzn. wek diyare kurd be hawkarî emirîka, be xêrayî berew deryayi spî nawerrast dexşêt.
da'ş , alqa'de, cbihe alinصre rolî perepêdanî bşêwîyi degêrrin û hîç stirratîjîyekî diyarîkrawyan niye. wek rageyendrawe, ciya le dewlletî kurdistan, dewlletêkî dîkeyi 'erebî sunine, le sunine 'erebekanî 'êrraq û suriya drust dekrêt û tewawkarî ew role debêt ke dewlletî kurdistan le dwayi ceng deygêrêt. ew dû dewllete nwêye, berbestêkî gewre lenêwan paşmaweyi êran û turkiya, legell cîhanî 'ereb- îsirrayl drust deken. herweha dabînî geyandinî newt û awî kendaw- deryayi spî nawerrast(mêdîterane) be yektirî deken. lewe ziyatir îsirrayl dawayi peywendîyekî ptewtir legell dewlletî kurdistan dekat. wek diyare s'udiye wa radegeênêt ke dujminayetî 'ereb û îsirrayl debê kotayî pêbêt. ewe binemayi darşitineweyi rojhellatî nawerraste bo sedeyi bîst û yek.
ew senariyoyane, hêzêkî siyasî û supayî gewreyi cîhaniyan le pşite. kurdistan lenaw çeqî ew senariyoyanedaye, boye kardaneweyan leser doxî nawxoyî kurdistan debêt. êran destî beser 'êrraqda grtuwe, peywendîyekî çawsûrkrdineweyi legell ḧzbekanî kurdistan heye. ew dewllete hîç prrogramîkî bo ayindeyi kurdistan niye. ew siyasetî xosepandin û bindestkrdin peyrrew dekat. hellbet ewîş wek turkiya, natwanêt egîna be supa pelamarî kurdistanî deda. kurdistanî başûr û rojava lejêr parastinî nêwdewletî dan, boye huşiyarî û astî ballayi agayî siyasî serkrdeyi ḧzbekan, debête hokarêkî bewec bo behêztir krdinî pêgeyi kurd le gorranikarîyekanî rojhellatî nawerrast. êsta kurdistan pêwîstî be qoztineweyi helekan heye, nek mildan be siyasetî tarîk û naneweyi bşêwî. ca ewe lejêr her nawnîşanêk bêt, yek derencamî debêt; kurd ziyan dekat. le konewe karîgerî êran, beser doxî siyasî parêzgayi slêmanî heye. lem bar û doxe astemeda, ew karîgerîye le jêr nawî dîmukrasî û destawdest krdinî desellat, le dijî rolî kurd lew goranikarîyane bekardêt. mes'ud barizanî serokêke destî le senariyo çawerrwanikrawekanda drêje, boye leberjewendî kurd û pêkhatekanî dîkeye ke hawkarî biken û be kêşeyi labela serqallî neken. pêwîste bebîr xomanî bihênînewe, le kotayî cengî cîhanî yekemda, ozdemîr(turkiya) çend kellkî bo çarenûsî kurd hebû, qasm suleymanîş(êran) her ewende!